بخش اول
۲۴ مهر تا ۸ آبان ۱۴۰۵
هنرمندان: جواد ابراهیمینژاد، مهشید افضلی، هامد جابرها، تکتم حاجیبگلو، مینا حسنی، هنگامه حسینی، نفیسه خاوران، آیدا راد، سالومه سوزنچی، نسترن فتوحی، شقایق کامیار، مریم کتان، دایانا مسلمی، سحر نهاوندی و زهرا یزدانی
کاتالوگ نمایشگاه را دانلود کنید.
«حافظه موروثی» از این پیشفرض آغاز میشود که برخی تصاویر، فراتر از زمان و مکان تولیدشان، به حیات ادامه میدهند. آنها در دورههای تاریخی، رسانهها و زمینههای فرهنگی گوناگون دوباره ظاهر میشوند و هر بار معنای تازهای مییابند. بعضی از این تصاویر، در فرایند انتقال و تکرار، در حافظه فرهنگی رسوب میکنند؛ بهگونهای که مواجهه با آنها میتواند لایههای متعددی از تجربههای تاریخی، اجتماعی، سیاسی و عاطفی را در مخاطب برانگیزد. از این منظر، تصویر صرفاً به گذشته تعلق ندارد؛ در حافظه فرهنگی باقی میماند و در هر ظهور یا «حیاتِ بعدی»، گذشته را در اکنون فعال میکند.
این پروژه از اندیشههای ابی واربورگ، بهویژه «اطلس مموزینه» (Bilderatlas Mnemosyne)، الهام میگیرد؛ اما قصد بازسازی آن را ندارد. واربورگ در این اطلس، تصاویر متعلق به دورهها و فرهنگهای مختلف را بدون توجه به توالی تاریخی، بر پایه شباهتها، تنشها و نسبتهای پنهان کنار یکدیگر قرار داد تا مسیرهای بقا (Nachleben)، جابهجایی و دگردیسی آنها را آشکار کند، و نشان بدهد که ژستهای عاطفی یا پاتوسفرمل (Pathosformel) چگونه از دورهای به دورهای دیگر عبور میکنند و هر بار در بافتی تازه بازمیگردند. در این نگاه، همنشینی تصاویر و رابطه آنها با یکدیگر معنا را شکل میدهد.
این رویکرد، مبنایی برای بازخوانی گوشههایی از حافظه بصری ایرانی در این پروژه است.
بر همین اساس، از گروهی از هنرمندان دعوت شد تا با توجه به جهان فکری و شیوه هنریشان، یک ژست یا تصویرِ حاملِ حافظه فرهنگی را انتخاب کنند؛ فرمی که تکرار شده و دوام آورده باشد، و بتواند در زبان شخصی هر هنرمند به صورتی تازه بازآفرینی شود.
آثار شکلگرفته در این پروژه، هر یک خوانشی مستقل از یک الگو هستند؛ اما در کنار یکدیگر، مثل صفحهای از یک اطلس، شبکهای از نسبتها را پدید میآورند. «حافظهی موروثی» مخاطب را به مواجهه با این پرسش دعوت میکند که تصاویر چگونه در کنار یکدیگر معنا مییابند، چه نسبتهایی میان آنها قابلکشف است و این روابط تا چه اندازه در خودِ همنشینی تصاویر وجود دارند و تا چه اندازه در نگاه و تداعی مخاطب شکل میگیرند.