نمایشگاه انفرادی دیدار با جهانشیر

این یک نمایشگاه نقاشی است.

در روزهای جنگ ۱۴۰۴-۱۴۰۵ در ایران، بسیاری از دوستانم تصمیم به ترک پایتخت و بعضاً کشور گرفتند. وخامت شرایط بسیاری از اتفاقات را در ذهن‌مان متفاوت، رانه‌ی مرگ را بر زندگی چیره و آسیب‌پذیری چیزها را عریان کرده بود. اخبار تخریب موزه‌ها، گالری‌ها و استودیوی بسیاری از هنرمندان روزانه به گوش می‌رسید. یکی از گالری‌های آسیب‌دیده، دیدار بود.
به واسطه‌ی شغلم و کار کردن در محیط‌های فرهنگی، بسیاری از دوستانم دستی بر هنر دارند. یکی از آن‌ها جهانشیر است؛ نقاشی تبریزی. در روزهای ابتدایی جنگ، جهانشیر با دو تن از دوستان نقاش تبریزی‌الاصل دیگرمان تصمیم به ترک تهران و برگشت به خانه‌ی مادری‌شان گرفتند. هر سه با رنگ‌ها و بوم‌هایی که رنگی بر آن‌ها نبود و بعضاً نیمه‌کاره بودند، به شهرشان رسیدند. در تماس‌های تلفنی مکررمان یکی از سوال‌های تکراری من این بود که «کارهای تو استودیو جاشون امنه؟» و جواب جهانشیر تنها «خیالت راحت» بود. پس از آتش‌بس نصفه‌ونیمه و بازگشت جهانشیر به تهران، برای تجدید دیدار به استودیوی او واقع در خیابان ولیعصر رفتیم و معنی «خیالت راحت» را تازه آنجا متوجه شدم. تمامی آثار را با نمد همچون یک مومیایی پوشانده بود، به گونه‌ای که حتی جرأت دست زدن یا باز کردن‌شان را نداشتیم. گویا از اول تمام زیبایی و قلم‌گذاری‌ها درون آن نمد انجام شده بود.
در سال اخیر عمده‌ی گفتگوهای من و جهانشیر متمرکز بر نمایشگاهی از نقاشی‌های اخیر او بود. یک روز متوجه شدیم که گالری دیدار در جنگ، آسیب‌های بسیاری دیده است؛ سقف طبقه‌ی دوم و برخی از دیوارهای سالن اصلی فرو ریخته‌اند و تَرَک‌ برداشته‌اند. در همان ابتدا ایده‌ی یک نمایشگاه در ذهن‌مان شکل گرفت. «اولین نمایشگاه انفرادی نقاشی‌های جهانشیر»! آیا واقعاً دیدن نقاشی‌های نمدپوش درگیری ذهنی ما بود، یا خود نقاشی‌هایی که درون نمد پنهان شده بودند؟
در این روزها نمدهای محافظ از خود نقاشی‌ها مهم‌تر به نظر می‌رسیدند. محافظت کردن در برابر آسیب‌ برای بقای زیبایی، تمام چیزی بود که ما به آن نیاز داشتیم. و کجا بهتر برای نشان دادن آسیب‌پذیری در یک بستر آسیب‌دیده؟
نمایشگاه اخیر تلاشی‌ است برای بازنمایی تجربه‌ی مراقبت در قالب چیدمان و نقاشی – دست‌کم در نحوه‌ی اجرا. چینش آثار دقیقاً در حالت استاندارد یک نمایشگاه است. فاصله و فضای تنفس کافی که برای دیدن یک نقاشی لازم است، ارتفاع معمول نصب از زمین و حتی نورپردازی‌ لازم برای دیده شدن یک اثر؛ با این تفاوت که تمام زیبایی زیر نمدها پنهان شده است. نه برای برانگیختن کنجکاوی مخاطب، بلکه برای تجربه‌ی حس محافظت.

پارسا فرشا